Complimenten?
Wat me vaak opvalt is hoe veel complimenten kinderen krijgen van hun ouders. Dit klinkt allemaal heel positief, maar heeft een keerzijde. Mijn knelpunt in overmatig complimenteren zit hem in de constante aansturing van kinderen, waarmee de interne motivatie om nog maar iets te doen verdwijnt en verandert in externe motivatie. Want ook een compliment geven is in dit geval aansturing en externe motivatie. Je wilt dat hij volgende keer weer zo goed zijn jas ophangt of goed gaat slapen in de avond, dus door het te bekrachtigen hoop je dat het gedrag blijft. Ik heb niets tegen het ophangen van jassen en zeker niet tegen het heerlijk slapen in de nacht, maar willen we bij alles zo sturend zijn? Kan een kind niet gewoon iets doen zonder dat de ouder er iets over hoeft te zeggen of vinden? Bij mijn kinderen merk ik dat zodra ik een compliment geef over hun gedrag, zeker bij de jongste van 4, hij geneigd is om niet meer mee te willen doen. Hij is hier ontzettend gevoelig voor; heeft feilloos door dat ik hem stiekem loop te besturen en gooit zijn kont in de krib. Hierin zit de hoge behoefte aan autonomie verborgen. Ook hij vindt het leuk als je zijn tekening mooi vindt, dus daar mag hij zeker een compliment voor krijgen. Het is geen jonge Picasso, dus overdrijven is niet nodig hierbij. Een blij kijkend “jeetje wat heb je veel kleuren gebruikt” of een opmerking met aandacht voor wat je ziet is vaak al voldoende. Maar overmatig becomplimenteren van normaal gedrag, creëert een afhankelijkheidsrol waarin jij continu sturend bent en het kind volgend. Hier reageren kinderen die hoogbegaafd zijn meestal niet goed op. De één meer externaliserend (kont in de krib) en de ander meer internaliserend (aanpassen aan verwachting), maar allebei verwijderd van hun eigen kern en zelfsturend vermogen.
Hoe kan je je kind positief benaderen zonder de hele dag gedrag te willen bekrachtigen met complimenten?
De meeste ouders met wie ik dit onderwerp bespreek, kijken me wat twijfelachtig aan: “maar een kind heeft toch complimenten nodig?”. Kan het nog wel zelfvertrouwen ontwikkelen als we niet heel vaak vertellen dat hij de dingen goed doet? Ja dat kan zeker. Als een kind gewaardeerd wordt, gezien wordt in zijn waardevolle bijdrage, niet continu verbeterd wordt en serieus genomen wordt als mens, dan gaat het vanzelf op zichzelf vertrouwen. Af en toe een compliment over zijn rol in het geheel of over het proces is zeker prima, maar als ouder mag je stoppen met de overdaad aan complimenten. Dit geeft jezelf ook weer wat meer ruimte om van het moment te genieten. Dat jij in contact bent, je kind in zijn waarde laat en geniet, is ook een compliment voor het kind waar je bij bent op dat moment.
